Instrukcje pisemne ADR. Wzór, opis wszystkich 4 stron i PDF do pobrania (2025)
Instrukcje pisemne ADR to czterostronicowy dokument, który każdy kierowca przewożący towary niebezpieczne oznakowane tablicami barwy pomarańczowej musi mieć w kabinie, w miejscu łatwo dostępnym. Zawierają kolejność czynności ratowniczych w razie wypadku, tabelę klas zagrożeń ze wskazówkami dla każdej klasy oraz wykaz obowiązkowego wyposażenia ochronnego pojazdu.
Ten artykuł nie tylko udostępnia wzór instrukcji ADR do pobrania w formacie PDF, ale przede wszystkim tłumaczy każdą ze stron: co w niej jest, co oznacza i jak z niej korzystać w praktyce. Znajdziesz tu też odpowiedź na pytanie, czy w 2025 roku trzeba drukować nowe instrukcje, oraz omówienie zmian ADR 2025, które dotyczą dokumentacji w kabinie kierowcy.
Czym są instrukcje pisemne ADR i kto musi je mieć?
Instrukcje pisemne ADR to dokument określony wzorem w sekcji 5.4.3.4 Umowy ADR, przekazywany kierowcy obligatoryjnie przez przewoźnika (pracodawcę lub firmę transportową) przed każdym przewozem towarów niebezpiecznych wymagającym oznakowania pojazdów tablicami pomarańczowymi. Obowiązek ten wynika wprost z przepisu 5.4.3.2 ADR – to przewoźnik, a nie kierowca, jest odpowiedzialny za dostarczenie aktualnych instrukcji.
Kilka faktów praktycznych, które warto znać przed wydrukiem i przekazaniem dokumentu załodze:
Jedna instrukcja na cały ładunek. Niezależnie od tego, ile różnych klas towarów niebezpiecznych jedzie w tym samym pojeździe, wystarczy jeden egzemplarz instrukcji pisemnych ADR. To znacząca zmiana w stosunku do przepisów sprzed 2009 roku, kiedy każdy towar wymagał osobnej instrukcji.
Kolor obowiązkowy. Instrukcje pisemne ADR muszą być kolorowym wydrukiem. Wersja czarno-biała jest niezgodna z wymaganiami, bo nalepki ostrzegawcze klas są rozróżniane kolorem.
Format A4 lub A3. Umowa ADR nie narzuca konkretnego formatu, więc akceptowany jest zarówno wydruk A4 na czterech osobnych stronach, jak i dwustronny A3 złożony do A4. Dobra praktyka to gruby papier lub laminowanie – instrukcja leży w kabinie latami.
Język załogi. Instrukcje pisemne ADR muszą być sporządzone w języku zrozumiałym dla każdego członka załogi pojazdu. Przy kierowcach zagranicznych obowiązek zapewnienia dokumentu w ich języku spoczywa na przewoźniku.
Kiedy instrukcja nie jest wymagana. Przy przewozach objętych wyłączeniami ADR, które nie wymagają oznakowania pojazdów tablicami pomarańczowymi (np. przewozy w małych ilościach poniżej progów z działu 1.1.3), instrukcji pisemnych ADR nie trzeba wozić.
Cztery strony instrukcji pisemnych ADR – co zawiera każda z nich?
Wzór instrukcji pisemnych ADR ma dokładnie 4 strony – ani mniej, ani więcej. Wynika to z sekcji 5.4.3.4 Umowy ADR. Każda strona pełni inną funkcję i jest skierowana do kierowcy w innej sytuacji.
Strona 1 – Czynności w razie wypadku lub awarii
Strona pierwsza to lista jedenastu czynności, które kierowca powinien wykonać w kolejności priorytetów natychmiast po zdarzeniu. Obowiązuje przy każdej klasie towarów niebezpiecznych bez wyjątku.
Kolejność czynności jest następująca: zatrzymanie pojazdu, wyłączenie silnika i odłączenie akumulatora wyłącznikiem głównym; unikanie wszelkich źródeł zapłonu, zakaz palenia i używania urządzeń elektrycznych; powiadomienie służb ratowniczych z podaniem wszystkich dostępnych informacji o towarach i zdarzeniu; założenie kamizelki ostrzegawczej i ustawienie znaków ostrzegawczych; udostępnienie ratownikom dokumentów przewozowych; pozostanie po stronie nawietrznej i unikanie kontaktu z uwolnionym materiałem; użycie gaśnicy do małego pożaru obejmującego opony, hamulce lub silnik; zakaz gaszenia pożaru w przedziale ładunkowym przez załogę; zapobieganie przedostaniu się materiałów do środowiska lub kanalizacji; oddalenie się i stosowanie się do zaleceń ratowników; zdjęcie zanieczyszczonego ubrania i wyposażenia.
Ważne: Czynność nr 8, czyli zakaz gaszenia pożaru w przedziale ładunkowym przez załogę jest często niedoceniana w szkoleniach. Kierowca może ugasić pożar opony lub silnika własną gaśnicą. Nie wolno mu natomiast gasić pożaru ładunku – to zadanie wyłącznie dla straży pożarnej.
Strony 2 i 3 – Tabele klas zagrożeń z nalepkami ostrzegawczymi
Strony 2 i 3 to dwie tabele w formacie trzech kolumn: nalepka ostrzegawcza z numerem klasy, charakterystyka zagrożeń oraz wskazówki dodatkowe dla kierowcy. To najważniejsza część instrukcji z punktu widzenia codziennej pracy.
Na stronie 2 opisano klasy: 1 i 1.4/1.5/1.6 (materiały wybuchowe), 2.1 (gazy palne), 2.2 (gazy niepalne i nietrujące), 2.3 (gazy trujące), 3 (materiały zapalne ciekłe), 4.1 (materiały zapalne stałe i samoreaktywne), 4.2 (podatne na samozapalenie), 4.3 (reagujące z wodą wydzielające gazy palne).
Na stronie 3 opisano klasy: 5.1 (materiały utleniające), 5.2 (nadtlenki organiczne), 6.1 (materiały trujące), 6.2 (materiały zakaźne), 7A/7B/7C/7D (materiały promieniotwórcze), 7E (materiał rozszczepialny), 8 (materiały żrące), 9 i 9A (różne materiały i przedmioty niebezpieczne).
Jak korzystać z tabel w praktyce? Przed wyjazdem sprawdź w dokumencie przewozowym numery nalepek zagrożenia przypisane do ładowanych towarów. Odszukaj te numery w tabelach na stronach 2 i 3. Przeczytaj kolumnę trzecią, czyli wskazówki dodatkowe, dla każdej klasy. Przy ładunkach mieszanych lub towarach stwarzających więcej niż jedno zagrożenie stosują się wskazówki dla wszystkich klas, które dotyczą przewożonego ładunku.
Tabela – Wybrane klasy ADR i kluczowe wskazówki dodatkowe ze stron 2–3 instrukcji pisemnych
| Klasa / nalepka | Główne zagrożenie | Wskazówka dodatkowa |
|---|---|---|
| 1 / 1.5 / 1.6 – Materiały wybuchowe | Wybuch masowy, rozrzut odłamków, intensywny ogień. Wrażliwe na wstrząsy i ciepło. | Schronić się i pozostać z dala od okien. |
| 2.3 – Gazy trujące | Zagrożenie zatruciem. Pod ciśnieniem. Możliwe oparzenia lub odmrożenia. | Użyć maski ucieczkowej. Schronić się. Unikać zagłębień terenu. |
| 4.3 – Reagujące z wodą | Pożar i wybuch w kontakcie z wodą. | Uwolniony materiał utrzymywać w stanie suchym, pod przykryciem. |
| 5.1 – Materiały utleniające | Gwałtowna reakcja, pożar i wybuch w kontakcie z materiałami palnymi. | Nie dopuszczać do zmieszania z materiałami zapalnymi (np. trocinami). |
| 6.1 – Materiały trujące | Zatrucie przez wdychanie, kontakt ze skórą lub połknięcie. Zagrożenie dla środowiska wodnego. | Użyć maski ucieczkowej. |
| 8 – Materiały żrące | Poparzenie chemiczne. Mogą reagować z wodą lub innymi materiałami. Wydzielają żrące pary. | Unikać kontaktu z uwolnionym materiałem. |
| 9 / 9A – Różne materiały i przedmioty niebezpieczne | Zagrożenie poparzeniem, pożarem, wybuchem i dla środowiska wodnego. | Stosować się do czynności ogólnych ze strony 1. |
* Tabela skrócona dla celów poglądowych. Pełna treść wszystkich klas znajduje się w oficjalnym wzorze instrukcji pisemnych ADR w sekcji 5.4.3.4 Umowy ADR.
Strona 4 – Dodatkowe wskazówki i wyposażenie ochronne (rozdział 8.1.5 ADR)
Strona czwarta dzieli się na dwie części. Pierwsza to tabela dodatkowych wskazówek dla znaków specjalnych, które nie są klasami, ale towarzyszą oznaczeniu ładunku. Materiały zagrażające środowisku (znak drzewa i ryby) oznaczają zagrożenie dla środowiska wodnego i kanalizacji. Materiały o podwyższonej temperaturze (znak trójkąta z falą) oznaczają zagrożenie poparzeniem – należy unikać kontaktu z gorącymi częściami jednostki transportowej i z uwolnionym materiałem.
Druga część strony czwartej to wykaz obowiązkowego wyposażenia ochronnego pojazdu zgodnie z rozdziałem 8.1.5 ADR. Przy każdym kontrolowanym pojeździe ADR inspektor sprawdza kompletność tego wyposażenia.
Tabela – Obowiązkowe wyposażenie ochronne pojazdu ADR wg rozdziału 8.1.5
| Wyposażenie | Komu przypisane | Uwagi |
|---|---|---|
| Klin pod koła | pojazd | rozmiar odpowiedni do DMC i średnicy kół |
| 2 stojące znaki ostrzegawcze | pojazd | ustawiać przed i za pojazdem po awarii |
| Płyn do płukania oczu | pojazd | Nie wymagany przy klasach: 1, 1.4, 1.5, 1.6, 2.1, 2.2, 2.3 |
| Kamizelka ostrzegawcza | każdy członek załogi | zakładana przed wyjściem z kabiny na drodze |
| Przenośne urządzenie oświetleniowe | każdy członek załogi | nie może iskrzyć – latarka bezpieczna przeciwwybuchowo |
| Para rękawic ochronnych | każdy członek załogi | odporność na przewożony materiał |
| Ochrona oczu | każdy członek załogi | gogle lub okulary ochronne |
| Maska ucieczkowa | każdy członek załogi | Tylko przy klasach 2.3 lub 6.1 |
| Łopata, osłona kanalizacyjna, pojemnik na pozostałości | pojazd | Tylko przy materiałach stałych i ciekłych z nalepkami: 3, 4.1, 4.3, 8 lub 9 |
* Źródło: rozdział 8.1.5 Umowy ADR, aktualizacja 2025.
Jak korzystać z instrukcji pisemnych ADR w praktyce?
Instrukcje pisemne ADR to nie dokument do przechowywania „na kontrolę”. Przepis 5.4.3.3 ADR precyzuje, że kierowca powinien zapoznać się z ich treścią przed przewozem – nie tylko trzymać je w kabinie. Oto jak to robić w praktyce.
Przed wyjazdem: sprawdź w dokumencie przewozowym, jakie numery nalepek zagrożenia mają ładowane towary. Odszukaj te numery w tabelach na stronach 2 i 3 instrukcji. Przeczytaj kolumnę trzecią dla każdej klasy. Sprawdź stronę 4 – czy wyposażenie w pojeździe jest kompletne, szczególnie jeśli wieziesz klasę 2.3 lub 6.1 (maska ucieczkowa obowiązkowa).
W trasie: instrukcje pisemne ADR trzymaj w kabinie w miejscu łatwo dostępnym – nie w bagażu, nie w skrzynce narzędziowej, nie za siedziskiem. Rekomendowane miejsce to kieszeń w drzwiach lub schowek na desce rozdzielczej. W razie wypadku otwierasz na stronę 1 i działasz według kolejności.
Po zakończeniu przewozu ADR: nie wyrzucaj instrukcji – zostaje w pojeździe na kolejny kurs. Jeśli zabrałeś ją z pojazdu, pamiętaj, by oddać przed następnym transportem towarów niebezpiecznych.
Instrukcje pisemne ADR 2025 – czy trzeba drukować nowe?
Krótka odpowiedź: nie, jeśli masz instrukcje z 2017 roku lub nowsze. Wzór instrukcji pisemnych ADR nie uległ zmianie w 2025 roku. Ostatnia modyfikacja miała miejsce w edycji ADR 2017, kiedy dodano klasę 9A (materiały zawierające lit). Wszystkie kolejne wersje ADR 2019, 2021, 2023 i aktualna 2025 utrzymują ten sam wzór.
Jak to sprawdzić? Jeśli twoja instrukcja zawiera w tabeli na stronie 3 wiersz „9A” z opisem zagrożeń dla klasy 9A – jest aktualna. Jeśli brakuje tego wiersza, masz starszą wersję sprzed 2017 roku i wymaga ona wymiany.
Co faktycznie zmieniło się w ADR 2025 (ale nie dotyczy wzoru instrukcji pisemnych):
Dokument przewozowy w kabinie kierowcy od lipca 2025 r. Zmiana terminologiczna w ADR 2025 zastąpiła określenie „jednostka transportowa” wyrażeniem „kabina kierowcy”. Oznacza to, że dokument przewozowy ADR musi znajdować się w kabinie kierowcy, a nie przy przesyłce. Nadawca lub załadowca ma obowiązek zadbać o to, by kierowca otrzymał komplet dokumentów – w tym instrukcje pisemne ADR, świadectwo ADR i dokument przewozowy – przed wyruszeniem w trasę.
Obowiązkowe szkolenie ADR przy przewozach LQ. Od 2025 roku kierowcy przewożący towary niebezpieczne w ilościach ograniczonych (LQ, dział 3.4 ADR) muszą mieć szkolenie ADR. Wcześniej przepisy nie precyzowały tego wymogu.
Nowe zasady transportu baterii litowych i sodowych. ADR 2025 wprowadził bardziej szczegółowe wymagania dotyczące pakowania i oznakowania baterii litowych i sodowo-jonowych, w tym nowe instrukcje pakowania P912.
Pojazdy elektryczne i wodorowe. ADR 2025 dopuścił pojazdy elektryczne i wodorowe jako jednostki transportowe do przewozu towarów niebezpiecznych, pod warunkiem spełnienia określonych wymagań technicznych.
Gdzie pobrać oficjalny wzór instrukcji pisemnych ADR (PDF)?
Oficjalny wzór instrukcji pisemnych ADR w języku polskim jest dostępny bezpłatnie. Publikuje go Europejska Komisja Gospodarcza ONZ (UNECE) w dokumentacji Umowy ADR w wielu językach. Polską wersję udostępnia również Ministerstwo Infrastruktury.
Wymagania techniczne wydruku: kolor obowiązkowo; format A4 lub A3 dwustronnie; zalecany papier gruby (co najmniej 160–200 g/m²) lub laminowanie, bo instrukcja leży w kabinie przez wiele miesięcy. Czarno-biały wydruk jest niezgodny z ADR i może być podstawą do wystawienia mandatu podczas kontroli ITD.
Poniżej do pobrania gotowy wzór instrukcji pisemnych ADR w formacie PDF, przygotowany zgodnie z sekcją 5.4.3.4 Umowy ADR, aktualny dla edycji ADR 2025.
Pobierz instrukcje pisemne ADR (PDF, kolorowy wzór do druku)
Prowadź transport ADR zgodnie z przepisami
Instrukcje pisemne ADR to nie formalność kontrolna – to realne narzędzie, które w pierwszych minutach wypadku może uratować życie kierowcy i osób postronnych. Kompletna, kolorowa, aktualna instrukcja w kabinie plus zapoznanie się z jej treścią przed każdym kursem to minimalny wymóg, który warto traktować poważnie.
Jeśli prowadzisz firmę transportową i potrzebujesz wsparcia w zakresie dokumentacji ADR, szkolenia kierowców lub obowiązków doradcy ds. bezpieczeństwa przewozu towarów niebezpiecznych (DGSA). Skontaktuj się z nami. Pomagamy przewoźnikom wdrożyć pełną zgodność z Umową ADR.
Przydatne artykuły: Jak otworzyć firmę transportową w Polsce w 8 krokach | Pozyskiwanie zleceń transportowych. 5 skutecznych sposobów na nowe transporty | Dofinansowania na transport drogowy. Dotacje na transport | Dokumenty przewozowe w transporcie drogowym w 2026
FAQ – Najczęstsze pytania o instrukcje pisemne ADR
Zebraliśmy pytania, które najczęściej zadają kierowcy i dysponenci floty. Znajdziesz tu odpowiedzi dotyczące obowiązku posiadania instrukcji, wymagań formalnych, aktualności wzoru w 2025 roku oraz konsekwencji braku dokumentu podczas kontroli.
Czy instrukcje pisemne ADR muszą być kolorowe?
Tak, wydruk kolorowy jest obowiązkowy. Czarno-biała wersja jest niezgodna z wymaganiami Umowy ADR, ponieważ nalepki ostrzegawcze poszczególnych klas są rozróżniane właśnie kolorem. Aktualny tekst ADR 2025 w języku polskim dostępny jest bezpłatnie na stronie Ministerstwa Infrastruktury – Towary niebezpieczne, gdzie można pobrać oba tomy. Format wydruku to A4 lub A3 dwustronnie – oba są dopuszczalne.
Kto jest odpowiedzialny za dostarczenie instrukcji pisemnych ADR kierowcy?
Odpowiedzialność spoczywa na przewoźniku – wynika to wprost z przepisu 5.4.3.2 Umowy ADR. Kierowca nie musi sam drukować instrukcji. Przewoźnik ma obowiązek przekazać dokument przed każdym przewozem. Szczegółowe obowiązki uczestników przewozu opisuje ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych – tekst jednolity 2024 (Dz.U. 2024 poz. 643) dostępna w Internetowym Systemie Aktów Prawnych.
Jak długo trwa organizacja transportu ponadgabarytowego?
Prosty przewóz krajowy można zorganizować w 2-5 dni roboczych, czyli tyle ile zajmuje uzyskanie zezwolenia kategorii I lub II. Bardziej złożone trasy krajowe, wymagające wyższych kategorii zezwoleń i eskorty, to zazwyczaj 1–2 tygodnie. Transport międzynarodowy z przejazdem przez wiele krajów może wymagać nawet 4–6 tygodni ze względu na konieczność uzyskania zezwoleń w każdym kraju z osobna. Im wyższa kategoria zezwolenia, tym dłuższy czas oczekiwania na jego wydanie. Warto planować transport ponadgabarytowy z możliwie dużym wyprzedzeniem, bo rezerwacje last-minute generują dodatkowe koszty i nie zawsze są możliwe do realizacji w krótkim terminie.
Czy wzór instrukcji pisemnych ADR zmienił się w 2025 roku?
Nie. Wzór instrukcji pisemnych ADR nie uległ żadnej zmianie w edycji 2025. Ostatnia modyfikacja miała miejsce w edycji ADR 2017, kiedy dodano klasę 9A. Jeśli Twoja instrukcja zawiera wiersz z nalepką 9A w tabeli na stronie 3 – jest aktualna i obowiązuje do końca 2026 roku. Oficjalny tekst ADR 2025 w języku polskim można pobrać bezpłatnie ze strony Ministerstwa Infrastruktury – Towary niebezpieczne.
Czy jedna instrukcja ADR wystarczy na cały ładunek mieszany różnych klas?
Tak. Od edycji ADR 2009 obowiązuje jedna wspólna instrukcja dla wszystkich klas towarów niebezpiecznych przewożonych w tym samym pojeździe, niezależnie od ich liczby i rodzaju. Przed wyjazdem kierowca powinien sprawdzić numery nalepek zagrożeń w dokumentach przewozowych i zapoznać się ze wskazówkami dla każdej klasy z osobna. Przy ładunkach mieszanych stosuje się wskazówki właściwe dla wszystkich zaangażowanych klas jednocześnie.
Co grozi za brak instrukcji pisemnych ADR w kabinie podczas kontroli?
Brak instrukcji pisemnych ADR w kabinie kierowcy to naruszenie przepisów, za które grozi kara grzywny – zgodnie z ustawą o przewozie towarów niebezpiecznych może wynosić od 200 do 2 000 zł dla kierowcy. Inspektorzy Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego (GITD) mają prawo zatrzymać pojazd do czasu okazania dokumentów lub nałożyć mandat na miejscu. Brak instrukcji jest też nieprawidłowością odnotowaną w protokole kontroli firmy, co może wpłynąć na ocenę przewoźnika.
Dyrektor Generalny | Antrans BiS, OlkuszSebastian Szklarczyk od ponad 15 lat kieruje rozwojem Antrans BiS – firmy transportowej realizującej przewozy w całej Europie. Zaczynał jako Kierownik Działu Spedycji, gdzie zdobywał praktyczne doświadczenie w organizacji przewozów międzynarodowych i zarządzaniu flotą pojazdów na trasach europejskich.
Jako Dyrektor Generalny odpowiada za strategiczne zarządzanie firmą realizującą rocznie ponad 21 000 transportów na kluczowych kierunkach: Polska-Włochy, Polska-Niemcy, Polska-Austria, Hiszpania, Benelux i Skandynawia. Pod jego kierownictwem Antrans BiS rozwinął flotę do 220 pojazdów (własnych i partnerskich) oraz osiągnął terminowość dostaw na poziomie 98%.
Specjalizacja: transport międzynarodowy FTL w całej Europie, logistyka automotive i FMCG, optymalizacja tras europejskich, przepisy drogowe i zakazy ruchu w UE, dokumentacja przewozowa (CMR, VAT-UE, INTRASTAT).
Na blogu Antrans BiS dzieli się praktyczną wiedzą z zakresu spedycji międzynarodowej, przepisów transportowych oraz biznesowych aspektów prowadzenia firmy TSL w różnych krajach europejskich.
Kontakt:
sebastian.szklarczyk@antransbis.pl
Szukasz stałego partnera logistycznego?
Zostaw kontakt - Zadzwonimy!