Dokumenty i cło

Jakie dokumenty są potrzebne do transportu do danego kraju

Do każdego przewozu międzynarodowego potrzebny jest list przewozowy CMR. W Unii Europejskiej na tym zwykle koniec, a do krajów spoza UE dochodzą odprawa wywozowa i przywozowa, dowód pochodzenia towaru i wymogi kraju, np. GMR w Wielkiej Brytanii albo Digitoll w Norwegii.

Jak powstaje lista

Lista składa się z pozycji, a każda pozycja ma źródło: konwencję, ustawę, rozporządzenie albo stronę urzędu z datą odczytu. Narzędzie dobiera pozycje według czterech pytań.

Czy kraj leży w obszarze celnym Unii? Jeśli tak, nie ma zgłoszeń celnych. Monako jest poza UE, ale w obszarze celnym Unii.
Czy kraj należy do konwencji o wspólnej procedurze tranzytowej? Wtedy towar może jechać na jednym dokumencie T1 w systemie NCTS.
Czy kraj wymaga Zielonej Karty i czy polski przewoźnik potrzebuje zezwolenia z GITD?
Jakie wymogi ma sam kraj i rodzaj ładunku, np. GMR i ENS w Wielkiej Brytanii, ATP dla żywności, zgłoszenie SENT.

Pod listą pokazujemy też karty odprawy z naszej strony danego kierunku, np. stawki VAT importowego i rodzaj dowodu pochodzenia. To opis praktyki Antrans BiS, a nie tekst przepisu, dlatego ma osobne oznaczenie.

Przykład: żywność schłodzona do Wielkiej Brytanii

Dla Wielkiej Brytanii z opcją żywności narzędzie zwraca 15 pozycji w pięciu grupach. Dokument przewozowy: list CMR. Odprawa: zgłoszenie wywozowe i komunikat IE599, zgłoszenie przywozowe, faktura ze specyfikacją, deklaracja pochodzenia i tranzyt T1. Wymogi kraju: numer GMR, deklaracja bezpieczeństwa ENS składana przez przewoźnika i drewniane palety zgodne z ISPM 15. Po stronie przewoźnika: ETA dla kierowcy i zabezpieczenie naczepy przed nielegalnymi pasażerami. Żywność: atestowany pojazd ATP, temperatury maksymalne, rejestrator dla mrożonek oraz kontrole SPS z opłatą Common User Charge do 145 GBP za dokument CHED.

Grupy krajów

Źródła: GOV.UK, Common Transit Convention countries (aktualizacja 1.11.2025); PBUK, mapa systemu Zielonej Karty; UNTC, status Konwencji TIR. Stan na 11.10.2026.
Grupa	Kraje	Odprawa celna	Tranzyt T1	Zielona Karta
Unia Europejska	np. Niemcy, Włochy, Francja, Czechy, Szwecja	nie	nie dotyczy	nie
Obszar celny UE poza Unią	Monako	nie	nie dotyczy	nie
EFTA i Wielka Brytania	Szwajcaria, Liechtenstein, Norwegia, Wielka Brytania	tak	tak	nie
Wschód i Turcja	Ukraina, Mołdawia, Turcja	tak	tak	tak
Bałkany we wspólnym tranzycie	Serbia, Czarnogóra, Macedonia Północna	tak	tak	tak
Bałkany poza wspólnym tranzytem	Bośnia i Hercegowina, Albania, Kosowo	tak	nie (TIR albo procedura krajowa)	tak, poza Kosowem

Kto przygotowuje dokumenty

Nadawca: dane do listu CMR, faktura i specyfikacja, zgłoszenie wywozowe (często przez agenta celnego), dowód pochodzenia, dane ADR i zgłoszenie SENT.
Odbiorca: zgłoszenie przywozowe, cło i podatek importowy w swoim kraju.
Przewoźnik: GMR i ENS w Wielkiej Brytanii, zgłoszenie LSVA w Szwajcarii, AutoPASS w Norwegii, Zielona Karta, zezwolenia GITD, instrukcje pisemne ADR i dane geolokalizacyjne SENT.

Przepisy zmieniają się często: Norwegia od 1.03.2027 wymaga zgłoszenia celnego najpóźniej na granicy, umowa UE-Ukraina obowiązuje do 31.03.2027, a lista towarów SENT zmienia się kilka razy w roku. Datę sprawdzenia podajemy przy każdym źródle.

Lista nie zastępuje agenta celnego ani doradcy DGSA. Pozycje oznaczone jako opis kierunku pochodzą z naszej praktyki. Przed wysyłką potwierdź komplet dokumentów ze spedytorem.

Pytania i odpowiedzi

Czy do Niemiec potrzebne są dokumenty celne?

Nie. Polska i Niemcy leżą w obszarze celnym Unii, więc towar unijny jedzie bez zgłoszenia celnego. Potrzebny jest list przewozowy CMR i dokumenty handlowe, które ustalasz z odbiorcą.

Kto składa deklarację ENS do Wielkiej Brytanii?

Za złożenie deklaracji bezpieczeństwa ENS odpowiada przewoźnik, może to zrobić przez agenta. Od 31.01.2025 obowiązuje ona także dla towarów z UE.

Czy na Ukrainę potrzebne jest zezwolenie?

Przewozy dwustronne i tranzyt między UE a Ukrainą nie wymagają zezwoleń do 31.03.2027 na podstawie umowy UE-Ukraina. Kabotaż nie jest objęty umową.

Powiązane materiały

Dotyczy: przewozy drogowe z Polski do 40 krajów Europy, stan prawny na 11.10.2026
Sprawdzono: 11.10.2026
Stan na: 11.10.2026. Informacja o przepisach według stanu na 11.10.2026, nie jest poradą prawną. Wiążące są akty prawne podane w źródłach.

Źródła

Konwencja CMR, art. 1, 4, 5, 7 (tekst angielski: Carriage of Goods by Road Act 1965, Schedule) (stan: 11.10.2026)
Rozporządzenie (UE) nr 952/2013, Unijny kodeks celny, art. 4 (stan: 11.10.2026)
GOV.UK, Common Transit Convention countries (stan: 11.10.2026)
GOV.UK, Get a goods movement reference; Making an entry summary declaration (stan: 11.10.2026)
GOV.UK, Common User Charge rates and eligibility (stan: 11.10.2026)
Tolletaten, This is Digitoll (stan: 11.10.2026)
BAZG, Passar i NMTS (stan: 11.10.2026)
EUR-Lex, decyzja Wspólnego Komitetu UE-Ukraina nr 3/2025 (stan: 11.10.2026)
PBUK, mapa systemu Zielonej Karty (stan: 11.10.2026)
GITD, rodzaje zezwoleń (wykaz na 2026 r.) (stan: 11.10.2026)
ADR 2025, Dz.U. 2025 poz. 642 (stan: 11.10.2026)
Umowa ATP, Dz.U. 2015 poz. 667 (stan: 11.10.2026)
Ustawa o systemie monitorowania (SENT), t.j. Dz.U. 2024 poz. 1218 (stan: 11.10.2026)
Ministerstwo Finansów, komunikat o e-SAD od 13.02.2023 (stan: 11.10.2026)
Antrans BiS, opisy kierunków (karty odprawy celnej) (stan: 11.10.2026)