Jakie dokumenty przygotować do transportu międzynarodowego

Kiedy obowiązuje konwencja CMR

Konwencję CMR stosuje się do każdej umowy o zarobkowy przewóz drogowy towarów, gdy miejsce przyjęcia towaru i miejsce dostawy leżą w dwóch różnych państwach, z których co najmniej jedno jest stroną konwencji (art. 1 ust. 1). W Polsce konwencję ogłoszono w Dz.U. 1962 nr 49 poz. 238.

Umowę przewozu stwierdza list przewozowy. Brak listu, jego nieprawidłowość albo utrata nie wpływa jednak na istnienie ani ważność umowy (art. 4). List wystawia się w trzech oryginałach podpisanych przez nadawcę i przewoźnika: pierwszy dostaje nadawca, drugi jedzie z towarem, trzeci zatrzymuje przewoźnik (art. 5 ust. 1).

Co musi zawierać list przewozowy CMR

Nadawca odpowiada za koszty i szkody, które poniesie przewoźnik z powodu nieścisłych lub niewystarczających danych podanych przez nadawcę (art. 7 ust. 1). Przewoźnik przy przyjęciu sprawdza liczbę sztuk, ich znaki oraz widoczny stan towaru i opakowania; jeśli nie może tego sprawdzić albo widzi braki, wpisuje uzasadnione zastrzeżenia (art. 8). Bez zastrzeżeń list jest dowodem, że towar i opakowanie były w dobrym stanie, a liczba sztuk zgadzała się z listem (art. 9).

Elektroniczny list przewozowy e-CMR

Protokół dodatkowy e-CMR obowiązuje Polskę od 11.09.2019 (Dz.U. 2019 poz. 1487 i 1488). List elektroniczny zgodny z protokołem ma taką samą wartość dowodową jak papierowy (art. 2), pod warunkiem że strony umowy uzgodnią procedury wystawiania, podpisu, zmian i potwierdzenia dostawy (art. 5). Według UN Treaty Collection (stan z 5.08.2026) protokół ma 42 strony, w tym Niemcy, Francję, Włochy, Austrię, Niderlandy, Hiszpanię, Czechy, Wielką Brytanię, Szwajcarię, Norwegię i Ukrainę.

Nie ma go na tej liście m.in. w Irlandii i Chorwacji, a Belgia protokół tylko podpisała. Serbia złożyła dokument przystąpienia 4.08.2026; protokół wchodzi w życie 90. dnia po złożeniu (art. 8), czyli według naszego wyliczenia 2.11.2026. Czy e-CMR wymaga, aby protokół wiązał zarówno państwo nadania, jak i dostawy, źródła, które sprawdziliśmy, nie rozstrzygają wprost.

Przewóz poza Unię: zgłoszenie wywozowe i tranzyt

Przy wywozie towaru poza obszar celny UE zgłoszenie wywozowe składa eksporter, jego przedstawiciel albo przewoźnik w systemie AES/ECS2 PLUS. Zgłoszenie dostaje numer ewidencyjny (MRN), a po wyprowadzeniu towaru system wysyła komunikat CC599C o zakończeniu procedury wywozu (PUESC).

Do przewozu w zawieszeniu ceł między państwami używa się wspólnej procedury tranzytowej (NCTS, dokument T1). Jej stronami są m.in. UE, Szwajcaria, Norwegia, Wielka Brytania, Ukraina, Serbia, Macedonia Północna, Turcja, a od 1.11.2025 także Mołdawia i Czarnogóra. Albanii oraz Bośni i Hercegowiny nie ma na tej liście; oba państwa są stronami Konwencji TIR.

Dokumenty dla towarów szczególnych

Szczegóły ADR i ATP opisujemy w poradnikach przewóz ADR i transport chłodniczy ATP, a SENT w poradniku system SENT w transporcie.

Kraje spoza UE na trasach Antrans BiS

• Wielka Brytania: deklaracja ENS, numer GMR, ETA dla kierowcy.
• Szwajcaria i Norwegia: odprawa celna, LSVA, Digitoll, AutoPASS.
• Ukraina i Bałkany: zezwolenia, Zielona Karta, tranzyt T1 lub TIR.