Szkody i reklamacje
Za co odpowiada przewoźnik i jak ubezpieczyć towar w transporcie
W CMR przewoźnik odpowiada za utratę, uszkodzenie i opóźnienie od przyjęcia do wydania towaru, do 8,33 SDR za kg masy brutto, chyba że zadeklarowano wyższą wartość lub szkodę wyrządzono umyślnie. OCP nie jest w Polsce obowiązkowe; w Niemczech wymaga go § 7a GüKG.
Za co odpowiada przewoźnik w CMR
Przewoźnik odpowiada za całkowitą lub częściową utratę towaru i jego uszkodzenie od chwili przyjęcia do chwili wydania oraz za opóźnienie dostawy (art. 17 ust. 1). Wada pojazdu, także wynajętego, nie zwalnia go z odpowiedzialności (art. 17 ust. 3).
| Przewoźnik nie odpowiada, gdy szkoda wynika z | Przepis |
|---|---|
| winy lub zaniedbania uprawnionego, jego instrukcji, wady własnej towaru albo okoliczności, których przewoźnik nie mógł uniknąć i których skutkom nie mógł zapobiec | art. 17 ust. 2 |
| braku lub wadliwości opakowania | art. 17 ust. 4 lit. b |
| załadunku, rozmieszczenia lub rozładunku wykonanego przez nadawcę, odbiorcę lub osoby działające w ich imieniu | art. 17 ust. 4 lit. c |
| naturalnych właściwości towaru (np. stłuczka, rdza, psucie się, wysychanie, ubytek naturalny) | art. 17 ust. 4 lit. d |
| niedostatecznego oznakowania lub numeracji sztuk | art. 17 ust. 4 lit. e |
| użycia otwartego pojazdu bez plandeki, jeśli uzgodniono to i wpisano do listu | art. 17 ust. 4 lit. a |
Przy chłodniach i izotermach przewoźnik może powołać się na naturalne właściwości towaru tylko wtedy, gdy wykaże, że podjął wszystkie ciążące na nim kroki co do wyboru, utrzymania i użycia urządzeń oraz wykonał otrzymane instrukcje (art. 18 ust. 4).
Ile wynosi odszkodowanie
| Reżim | Limit za utratę lub uszkodzenie | Opóźnienie | Kiedy limit nie działa |
|---|---|---|---|
| CMR (przewóz międzynarodowy) | 8,33 SDR za kg masy brutto brakującej lub uszkodzonej (art. 23 ust. 3) plus zwrot przewoźnego, ceł i opłat (art. 23 ust. 4) | do wysokości przewoźnego (art. 23 ust. 5) | wina umyślna lub wina, którą prawo sądu uznaje za równoznaczną (art. 29); deklaracja wartości (art. 24) lub specjalnego interesu (art. 26) |
| Prawo przewozowe (kraj) | wartość z rachunku, cennika albo zwykła wartość rzeczy; przy deklaracji do jej wysokości (art. 80) | do podwójnego przewoźnego, gdy szkoda powstała wskutek zwłoki (art. 83 ust. 1) | wina umyślna lub rażące niedbalstwo (art. 86) |
| OPWS 2022 (spedycja, gdy stosowane) | 2 SDR za kg masy brutto, łącznie do 50 000 SDR za zdarzenie (§ 14) | brak odpowiedzialności za szkody z opóźnienia (§ 13 ust. 1) | nie ustaliliśmy w tym przeglądzie |
Przykład dla CMR: uszkodzona paleta o masie brutto 600 kg daje limit 600 x 8,33 = 4 998 SDR. Gdy wartość towaru jest niższa, odszkodowanie wynosi wartość towaru; limit jest górną granicą (art. 23 ust. 1-3, art. 25).
Spedytor a przewoźnik
Według Kodeksu cywilnego spedytor odpowiada za przewoźników i dalszych spedytorów, chyba że nie ponosi winy w wyborze (art. 799); spedytor, który sam przewozi towar, ma prawa i obowiązki przewoźnika (art. 800). Roszczenia z umowy spedycji przedawniają się z upływem roku (art. 803). OPWS 2022 stosuje się tylko wtedy, gdy co najmniej jedna ze stron jest członkiem Polskiej Izby Spedycji i Logistyki (§ 2 ust. 1); zawiadomienie o szkodzie trzeba złożyć najpóźniej w 7 dni od wydania przesyłki (§ 15 ust. 1).
Postanowienia umów sprzeczne z konwencją CMR są nieważne (art. 41 CMR). Jak to się przekłada na relację OPWS i CMR, gdy spedytor działa jako przewoźnik umowny w przewozie międzynarodowym, przepisy nie rozstrzygają wprost; wymaga to oceny prawnika w konkretnej sprawie.
OCP i ubezpieczenie towaru
- W Polsce obowiązkowe jest OC posiadacza pojazdu; ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych nie wymienia OC przewoźnika (art. 4). OCP jest dobrowolne, a jego wymóg wynika zwykle z umów i zleceń.
- Niemcy: przy przewozach, w których miejsce załadunku i rozładunku leży w Niemczech, przedsiębiorca musi mieć OC za szkody w towarze i opóźnienie z minimalną sumą 600 000 EUR na zdarzenie, a dowód ubezpieczenia ma być w pojeździe (§ 7a GüKG).
- OCP pokrywa odpowiedzialność przewoźnika w jej ustawowych granicach, np. do limitu CMR. Ubezpieczenie towaru (cargo) zawiera właściciel towaru lub nadawca; zakres i suma zależą od polisy.
Pytania i odpowiedzi
Czy OCP jest obowiązkowe w Polsce?
Nie z mocy ustawy. Obowiązkowe jest OC posiadacza pojazdu (art. 4 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych). OCP jest dobrowolne, ale wymagają go zwykle umowy i zlecenia.
Ile wynosi limit CMR?
8,33 SDR za kilogram masy brutto brakującej lub uszkodzonej (art. 23 ust. 3 CMR) plus zwrot przewoźnego, ceł i opłat. Za opóźnienie do wysokości przewoźnego.
Kiedy przewoźnik odpowiada bez limitu?
Przy winie umyślnej albo winie, którą prawo sądu uznaje za równoznaczną (art. 29 CMR), a także do wysokości zadeklarowanej wartości lub specjalnego interesu (art. 24 i 26).
Powiązane materiały
- Narzędzie Sprawdź limit odpowiedzialności przewoźnika według CMR
- Poradnik Co zrobić, gdy towar dotarł uszkodzony albo niekompletny
- Narzędzie Sprawdź kurs NBP do faktury w euro i innej walucie
- Poradnik Mocowanie ładunku: kto za co odpowiada
- Poradnik Jak zacząć współpracę z Antrans jako przewoźnik
- Czytaj też Spedycja: co to jest
- Czytaj też Strefa przewoźnika
Źródła
- Konwencja CMR, tekst angielski (Carriage of Goods by Road Act 1965, Schedule) (stan: 11.10.2026)
- Konwencja CMR, Dz.U. 1962 nr 49 poz. 238 (API ELI Sejmu) (stan: 11.10.2026)
- Protokół do CMR z 1978 r. (SDR), Dz.U. 2011 nr 72 poz. 382 (stan: 11.10.2026)
- Prawo przewozowe, t.j. Dz.U. 2024 poz. 1262 (stan: 11.10.2026)
- Kodeks cywilny, t.j. Dz.U. 2026 poz. 795 (stan: 11.10.2026)
- OPWS 2022 (PISiL), PDF (stan: 11.10.2026)
- Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK, t.j. Dz.U. 2026 poz. 783 (stan: 11.10.2026)
- Niemcy, § 7a GüKG (stan: 11.10.2026)
- Antrans BiS, Praca (wymagania dla przewoźników) (stan: 11.10.2026)
- Antrans BiS, Strefa klienta (stan: 11.10.2026)