Incoterms 2020: tabela 11 reguł, FCA, DAP, DDP i EXW

Incoterms to 11 trzyliterowych reguł Międzynarodowej Izby Handlowej (ICC), które w umowie sprzedaży ustalają trzy rzeczy: kto organizuje i opłaca transport, w którym miejscu ryzyko utraty towaru przechodzi ze sprzedawcy na kupującego i kto robi odprawę celną. W październiku 2026 r. obowiązuje edycja Incoterms 2020. Poniżej tabela wszystkich reguł i praktyczne wskazówki, którą wybrać przy całopojazdowym transporcie drogowym po Europie.

Czym są Incoterms i czego nie regulują

Reguły Incoterms nie są przepisem prawa. Działają tylko wtedy, gdy strony wpiszą je do kontraktu, razem z miejscem i edycją, na przykład „DAP Werona, magazyn odbiorcy, Incoterms 2020”. Każda reguła dzieli obowiązki na 10 punktów po stronie sprzedawcy (A1 - A10) i 10 po stronie kupującego (B1 - B10): dostawa, przejście ryzyka, przewóz, ubezpieczenie, dokumenty, odprawy i koszty.

Równie ważne jest to, czego w Incoterms nie ma. Reguły nie mówią, kiedy kupujący staje się właścicielem towaru, jaka jest cena i termin płatności ani co się dzieje przy zerwaniu umowy. Nie regulują też odpowiedzialności przewoźnika za ładunek. Tę w transporcie międzynarodowym określa konwencja CMR, o której piszemy w osobnym tekście o liście przewozowym CMR.

Incoterms 2020 czy Incoterms 2030: stan na październik 2026

Obowiązującą edycją są Incoterms 2020, stosowane od 1 stycznia 2020 r. Tak podaje ICC na swojej stronie o regułach (odczyt 09.10.2026).

ICC rozpoczęła już prace nad kolejną edycją. Według holenderskiego komitetu krajowego ICC (komunikat z 31.08.2026) publikacja Incoterms 2030 jest planowana na koniec 2029 r. Austriacki komitet ICC pisze wprost, że do tego czasu aktualne pozostają Incoterms 2020.

Dla firm wniosek jest prosty. W 2026 i najbliższych latach w kontraktach wpisujesz „Incoterms 2020”. Nowa edycja nie zmieni automatycznie umów zawartych wcześniej, bo wiąże ta wersja, którą wskazano w kontrakcie. Z tego samego powodu nadal można stosować Incoterms 2010, jeśli strony wyraźnie je wpisały.

Tabela: wszystkie 11 reguł Incoterms 2020

Siedem reguł nadaje się do każdego rodzaju transportu, także ciężarówką. Cztery ostatnie (FAS, FOB, CFR, CIF) są przeznaczone wyłącznie dla transportu morskiego i śródlądowego.

Reguła	Nazwa	Kto płaci transport główny	Gdzie ryzyko przechodzi na kupującego	Odprawa eksportowa	Odprawa importowa	Ubezpieczenie
EXW	Ex Works, z zakładu	kupujący	w zakładzie sprzedawcy, towar niezaładowany	kupujący	kupujący	brak obowiązku
FCA	Free Carrier, franco przewoźnik	kupujący	po przekazaniu przewoźnikowi kupującego (w zakładzie sprzedawcy po załadunku)	sprzedawca	kupujący	brak obowiązku
CPT	Carriage Paid To, przewoźne opłacone do	sprzedawca	po przekazaniu pierwszemu przewoźnikowi	sprzedawca	kupujący	brak obowiązku
CIP	Carriage and Insurance Paid To	sprzedawca	po przekazaniu pierwszemu przewoźnikowi	sprzedawca	kupujący	sprzedawca, klauzule ICC (A), min. 110% wartości
DAP	Delivered at Place, dostarczone do miejsca	sprzedawca	w miejscu przeznaczenia, gotowy do rozładunku	sprzedawca	kupujący	brak obowiązku
DPU	Delivered at Place Unloaded	sprzedawca	w miejscu przeznaczenia, po rozładunku	sprzedawca	kupujący	brak obowiązku
DDP	Delivered Duty Paid, dostarczone, cło opłacone	sprzedawca	w miejscu przeznaczenia, gotowy do rozładunku	sprzedawca	sprzedawca	brak obowiązku
FAS	Free Alongside Ship	kupujący	przy burcie statku w porcie załadunku	sprzedawca	kupujący	brak obowiązku
FOB	Free on Board	kupujący	na pokładzie statku w porcie załadunku	sprzedawca	kupujący	brak obowiązku
CFR	Cost and Freight	sprzedawca	na pokładzie statku w porcie załadunku	sprzedawca	kupujący	brak obowiązku
CIF	Cost, Insurance and Freight	sprzedawca	na pokładzie statku w porcie załadunku	sprzedawca	kupujący	sprzedawca, klauzule ICC (C), min. 110% wartości

„Brak obowiązku” oznacza, że żadna strona nie musi kupować polisy na rzecz drugiej. Ładunek ubezpiecza ten, kto ponosi ryzyko na danym odcinku, jeśli uzna to za potrzebne. Tylko przy CIP i CIF sprzedawca ma obowiązek ubezpieczyć towar dla kupującego.

Grupy E, F, C i D: jak czytać skróty

Pierwsza litera skrótu mówi, jak daleko sięgają obowiązki sprzedawcy.

Grupa E to tylko EXW. Sprzedawca przygotowuje towar u siebie i na tym kończy. Wszystko dalej, łącznie z załadunkiem i odprawą eksportową, należy do kupującego.

Grupa F (FCA, FAS, FOB) oznacza, że transport główny zamawia i opłaca kupujący. Sprzedawca dostarcza towar do jego przewoźnika i robi odprawę eksportową.

Grupa C (CPT, CIP, CFR, CIF) jest najczęściej źle rozumiana. Sprzedawca płaci za transport do miejsca przeznaczenia, ale ryzyko przechodzi na kupującego już na początku trasy. Jeśli ładunek ulegnie szkodzie w drodze, roszczenia prowadzi kupujący, choć to nie on zamawiał przewoźnika.

Grupa D (DAP, DPU, DDP) przenosi ryzyko dopiero w miejscu przeznaczenia. Sprzedawca odpowiada za towar przez całą trasę.

Schemat grup Incoterms E, F, C i D: gdzie kończy się koszt i ryzyko sprzedawcy na drodze do kupującego — Grupy Incoterms 2020: im dalej w prawo kończy się kolor sprzedawcy, tym więcej kosztów i ryzyka bierze na siebie sprzedawca.

FCA, DAP, DDP i EXW: cztery reguły, które wybiera się najczęściej

EXW wygląda na najprostszą regułę, bo sprzedawca prawie nic nie robi. W praktyce tworzy problem już na rampie: towar ładuje zwykle wózek sprzedawcy, a ryzyko tego załadunku formalnie ponosi kupujący.

FCA rozwiązuje ten problem. Gdy miejscem dostawy jest zakład sprzedawcy, sprzedawca ładuje towar na pojazd podstawiony przez kupującego i odprawia go w eksporcie. Gdy miejscem dostawy jest np. terminal spedytora, sprzedawca dowozi towar własnym transportem, a rozładunek należy do kupującego. Incoterms 2020 dodały do FCA możliwość uzgodnienia konosamentu z adnotacją o załadowaniu na statek, co ma znaczenie przy akredytywach w transporcie morskim.

DAP to standard, gdy sprzedawca dowozi towar do klienta. Sprzedawca płaci za przewóz i ponosi ryzyko do miejsca przeznaczenia, a kupujący rozładowuje auto i robi odprawę importową, jeśli jest potrzebna.

DDP jest przeciwieństwem EXW. Sprzedawca załatwia wszystko, łącznie z odprawą importową, cłem i podatkami w kraju kupującego. To maksimum obowiązków, które ma sens tylko wtedy, gdy sprzedawca naprawdę potrafi przeprowadzić import w cudzym kraju.

Którą regułę wybrać przy transporcie FTL po Europie

Przy całopojazdowym przewozie ciężarówką wybór sprowadza się zwykle do dwóch pytań: kto zamawia transport i kto ma ponosić ryzyko w trasie.

Kupujący zamawia transport: FCA zamiast EXW

Jeśli odbiorca z Niemiec czy Włoch sam przysyła auto po towar, zapisz FCA z adresem swojego zakładu. Ładujesz własnym wózkiem, więc to po Twojej stronie powinno być ryzyko załadunku. Przy wysyłce poza UE, na przykład do Wielkiej Brytanii, odprawa eksportowa w praktyce i tak spada na Ciebie jako firmę z Unii. FCA to uczciwie opisuje, EXW nie.

Sprzedawca zamawia transport: DAP zamiast DDP

Jeśli sprzedajesz z dostawą do klienta, najbezpieczniejszy jest DAP. Wewnątrz UE nie ma odprawy importowej, więc DDP niewiele dodaje, a może rodzić pytania o rozliczenie podatków po stronie sprzedawcy. Poza UE DDP oznacza, że sprzedawca zostaje importerem w kraju odbiorcy. Przy transporcie z Polski do Anglii wymaga to zwykle numeru EORI ważnego w kraju importu albo przedstawiciela celnego. Bez tego ciężarówka czeka na granicy, a postój ktoś musi opłacić.

Gdy sam zamawiasz przewóz na warunkach D, liczy się szybka i pewna cena. Transport FTL i LTL do Włoch, Niemiec, Francji, Beneluksu czy Skandynawii wycenimy w strefie klienta. Orientacyjne stawki rynkowe opisaliśmy w tekście ile kosztuje transport międzynarodowy.

Kiedy CPT, a kiedy DPU

CPT wybiera sprzedawca, który chce zamówić i opłacić transport, ale nie chce ponosić ryzyka w trasie. To dopuszczalne, tylko obie strony muszą wiedzieć, że przy szkodzie roszczenia od przewoźnika będzie dochodził kupujący. DPU ma sens, gdy rozładunek wykonuje strona sprzedawcy, na przykład kierowca z HDS albo ekipa montażowa. W typowym FTL na firanie rozładowuje magazyn odbiorcy, więc lepiej pasuje DAP.

Drzewko decyzji: którą regułę Incoterms wybrać przy transporcie drogowym FTL po Europie — Wybór reguły Incoterms przy przewozie ciężarówką: najpierw kto zamawia transport, potem kto ponosi ryzyko w trasie i kto robi odprawy.

Incoterms a zlecenie transportowe

Reguła z kontraktu powinna trafić także do zlecenia dla przewoźnika lub spedytora. Od niej zależy, kto jest stroną umowy przewozu, kto płaci fakturę za fracht i do kogo kierowca ma dzwonić przy problemie na rozładunku.

Przy zamawianiu transportu przekaż spedytorowi kilka informacji wynikających z reguły:

kto ładuje i kto rozładowuje towar oraz czy na miejscu jest wózek albo rampa,
czy i gdzie odbywa się odprawa eksportowa lub importowa oraz kto ją zleca agencji celnej,
pełny adres miejsca dostawy z godzinami pracy magazynu,
wartość towaru, jeśli ładunek ma być dodatkowo ubezpieczony,
kto zapłaci za postój, gdy auto czeka na odprawę albo na rozładunek.

Przy regule DAP do Włoch spedytor wie wtedy, że przewóz zamawia i opłaca sprzedawca, a rozładunek należy do odbiorcy. Przy FCA z polskiego zakładu wie, że zleceniodawcą jest kupujący, a załadunek zrobi sprzedawca. Mniej telefonów w trasie oznacza mniej przestojów i mniej sporów o to, kto płaci za dodatkowe godziny.

Typowe błędy z Incoterms w transporcie drogowym

EXW przy eksporcie poza UE to błąd numer jeden. Formalnie odprawa eksportowa należy wtedy do kupującego spoza Unii, który zwykle nie może jej przeprowadzić. W praktyce i tak robi ją sprzedawca, tylko bez jasnego zapisu w umowie.

FOB i CIF w przewozie ciężarówką to drugi częsty błąd. Zapis „FOB Kraków” czy „CIF Mediolan” nie ma sensu, bo ryzyko przechodzi przy tych regułach na pokładzie statku. Jeśli towar jedzie lądem, odpowiednikiem FOB jest FCA, a odpowiednikiem CIF jest CIP.

Brak miejsca i edycji to trzeci problem. „DAP Niemcy” nie mówi, czy chodzi o magazyn odbiorcy, terminal czy granicę. Podawaj pełny adres i dopisek „Incoterms 2020”.

Czwarty błąd to mylenie Incoterms z ubezpieczeniem przewoźnika. Reguła DAP nie oznacza, że ładunek jest ubezpieczony. Przewoźnik odpowiada za szkodę w granicach konwencji CMR, a jego ryzyko pokrywa polisa OCP przewoźnika. Przy cennym towarze strona, która ponosi ryzyko, powinna rozważyć osobne ubezpieczenie cargo. Jakie dokumenty muszą jechać z ładunkiem, zebraliśmy w poradniku o dokumentach przewozowych w transporcie drogowym.

Najczęstsze pytania

Co to znaczy Incoterms?

Incoterms to skrót od International Commercial Terms, czyli międzynarodowych reguł handlowych wydawanych przez Międzynarodową Izbę Handlową (ICC). Każda z 11 reguł określa, kto płaci za transport, gdzie ryzyko przechodzi na kupującego i kto robi odprawy celne. Obowiązują tylko wtedy, gdy strony wpiszą je do umowy.

Czym różni się DDP od DAP?

Przy obu regułach sprzedawca dowozi towar do miejsca przeznaczenia i ponosi ryzyko do tego miejsca. Różnica dotyczy importu: przy DAP odprawę importową, cło i podatki załatwia kupujący, a przy DDP sprzedawca. Dlatego DDP wybiera się tylko wtedy, gdy sprzedawca potrafi przeprowadzić import w kraju odbiorcy.

Czym się różni EXW od FCA?

Przy EXW sprzedawca tylko udostępnia towar u siebie, bez załadunku i bez odprawy eksportowej. Przy FCA sprzedawca ładuje towar na pojazd kupującego (gdy dostawa jest w jego zakładzie) i odprawia go w eksporcie. W handlu międzynarodowym FCA lepiej opisuje to, co strony faktycznie robią na rampie.

Kiedy DAP, a kiedy EXW?

DAP wybiera się, gdy sprzedawca organizuje transport do klienta i ponosi ryzyko w trasie. EXW pasuje, gdy kupujący odbiera towar własnym transportem i przejmuje wszystkie obowiązki od bramy zakładu sprzedawcy. Przy eksporcie zamiast EXW zwykle lepiej sprawdza się FCA.

Czy Incoterms 2020 nadal obowiązują?

Tak, w październiku 2026 r. aktualną edycją są Incoterms 2020. ICC pracuje nad Incoterms 2030, których publikację planuje na koniec 2029 r. Do tego czasu w kontraktach wpisuje się wersję 2020.

Czy trzeba podawać wersję Incoterms w umowie?

Tak, bo poszczególne edycje różnią się treścią, a wiąże ta, którą wskazano w kontrakcie. Pełny zapis zawiera regułę, dokładne miejsce i edycję, na przykład FCA, adres zakładu sprzedawcy, Incoterms 2020. Bez miejsca reguła traci sens, bo nie wiadomo, gdzie przechodzi ryzyko.

Źródła

Ustaliłeś z kontrahentem regułę DAP, CPT albo DDP i to Ty zamawiasz przewóz? Opisz ładunek i trasę w strefie klienta albo zadzwoń pod +48 666 666 863. W godzinach pracy odpowiadamy zwykle w ciągu 60 minut, a nadawcom zapewniamy ubezpieczenie Cargo 300 tys. EUR na zdarzenie.

Opinie klientów post

Sebastian Szklarczyk

Dyrektor Generalny | Antrans BiS, OlkuszSebastian Szklarczyk od ponad 15 lat kieruje rozwojem Antrans BiS - firmy transportowej realizującej przewozy w całej Europie. Zaczynał jako Kierownik Działu Spedycji, gdzie zdobywał praktyczne doświadczenie w organizacji przewozów międzynarodowych i zarządzaniu flotą pojazdów na trasach europejskich.

Jako Dyrektor Generalny odpowiada za strategiczne zarządzanie firmą realizującą rocznie ponad 21 000 transportów na kluczowych kierunkach: Polska-Włochy, Polska-Niemcy, Polska-Austria, Hiszpania, Benelux i Skandynawia. Pod jego kierownictwem Antrans BiS rozwinął flotę do 220 pojazdów (własnych i partnerskich) oraz osiągnął terminowość dostaw na poziomie 98%.

Specjalizacja: transport międzynarodowy FTL w całej Europie, logistyka automotive i FMCG, optymalizacja tras europejskich, przepisy drogowe i zakazy ruchu w UE, dokumentacja przewozowa (CMR, VAT-UE, INTRASTAT).

Na blogu Antrans BiS dzieli się praktyczną wiedzą z zakresu spedycji międzynarodowej, przepisów transportowych oraz biznesowych aspektów prowadzenia firmy TSL w różnych krajach europejskich.

Kontakt:
sebastian.szklarczyk@antransbis.pl